Lezingen

Onze docenten houden geregeld lezingen. Deze kunt hier terug vinden en op uw gemak lezen.

Vorige pagina | Overzicht

Toegevoegd op 05/04 door Klaas Stuive

Enig licht op het Pad van Yoga  (Raja Yoga Pradipika)
 

door Klaas Stuive MCM (Yogabrahmacharya) op dinsdag 14 april 2015, Almere.

Hier een korte, bondige, theoretische samenvatting van de inhoud van de lezing over de essentie van Klassieke Yoga.

1. Waarom Yoga beoefenen?

Klassieke Yoga is een universele, kosmische, integrale wetenschap. Yoga leert ons af te stemmen op onze Ware Aard (innerlijk Zelf of Atman) en dat leidt tot bevrijding (Moksha). Yoga leert ons weer ‘kosmisch wezen met Absoluut Bewustzijn’ te zijn. Dat is de diepere betekenis van het woord ‘Yoga’, dat eenwording betekent.

Natuurlijk is Yoga eveneens goed voor gezondheid en welzijn, maar Yoga gaat dieper als je de filosofie en de oude geschriften, zoals de Yoga-sutra’s van Patanjali en de Hatha Yoga Pradipika bestudeerd.

Diens definitie van Yoga luidt: ‘Yoga Citta-Vrtti Nirodha. Tada Drastuh Svarupa’vastanam. Vrtti-sarupyam Itaratra’.

Dat betekent ruim vertaald: ‘Yoga (eenwording) is alle blokkades in lichaam en geest opheffen en terugbrengen naar het Niets (Nirodha). Dan is de Ziener gevestigd in zijn Ware Aard (Svarupa). In andere gevallen wordt de ‘schijnwereld’ bepaald door je gedachten en ben je onderdeel van de dualiteit.

We beoefenen dus Yoga om ons weer af te stemmen op ons Ware Zelf, dat eeuwig, onbegrensd en kosmisch is. Onze geest (Antakarana), onze gedachten houden zich bezig met een vijftal zaken, die pijnlijke, minder pijnlijke en vreugdevolle ervaringen opleveren: ‘Vrtttayah Pancatayyah Klisaklista’. Patanjali geeft aan dat onze geest zich bezighoudt met: ‘juiste kennis, onjuiste kennis, verbeelding, slaap en geheugen’. Enkel juiste of ware of absolute kennis over onze Ware Zelf verkrijgen we door: ‘direct weten in contemplatie, door gevolgtrekking na meditatie of door getuigenis van onthechte personen’.

2. Wat is ons doel op aarde?

Pantanjali zegt dat de gemanifesteerde wereld geschapen is door elementen, etc. en waarneembaar is via de zintuigen. Deze wereld heeft de aard van beweging, is aan tijd onderhevig en heeft als doel de ‘kosmische mens’ (Purusha), door middel van ervaring, zich Zelf weer te laten her-ontdekken en daardoor zich te bevrijden uit de aantrekkingskracht van begeerte en gehechtheid.

Doel van ons leven is dus om ervaring op te doen, om uiteindelijk te beseffen wie wij in Werkelijkheid zijn, namelijk Puur Bewustzijn. Daarom zeggen de wijzen dat dit leven op aarde ‘lijden’ is. ‘Bevrijding van alle lijden’ wordt bereikt wanneer er ‘gelijkheid van zuiverheid bestaat tussen Purusha, ons Goddelijk Bewustzijn en Sattva (harmonie of vrede)’. Dat wil zeggen: als het ego geen enkele behoefte meer heeft om ervaring op te doen, omdat het zich weer volledig heeft laten opgaan in het Goddelijk Bewustzijn, dan heeft het genoeg aan zich Zelf.

3. Wat is Bewustzijn?

Alles is puur, onbegrensd, allesdoordringend Goddelijk Bewustzijn (Purusha). Er ontstaat een begrenzing van dat Bewustzijn op het moment dat de manifestatie in gang wordt gezet door de oerklank AUM. Dan ontstaat in het heelal, eerst het kosmisch bewustzijn, dan het ik-bewustzijn en vervolgens het individueel bewustzijn. Deze begrensde vormen van bewustzijn ontstaan zodra de energie (Prakritti of Prana) in contact komt met een stoffelijk voertuig van welke aard of vorm dan ook.

Een ‘voertuig’ bepaalt de mate van expressie van het bewustzijn. Voor de mens is dat afhankelijk van opgedane Karma vorige levens. We hebben al vele levens achter de rug, maar zijn het contact met de ‘Oerbron van Alles’ kwijtgeraakt. De mens is geschapen om tijdens dit leven opnieuw te mogen ervaren wie wij in Werkelijkheid zijn en ons te bevrijden uit de ‘keten van leven en dood’ (reïncarnatie).

We vergeten onze Ware Aard, omdat ons bewustzijn (ons denken en zintuigen) zich richt op de buitenwereld en dat is nu het grootste probleem. De vraag is dan ook wie is de ware leidsman? Ons bewustzijn, ons denken of onze geest kan geleid worden door onze ware Aard( Ziel) of door ons ego.

Ego, geheugen, intellect, verstand en zintuigen geven de grenzen aan van ons bewustzijn. Door onze geest volkomen in rust te brengen en onze zintuigen naar binnen te richten (Pratyahara), openen we ons bewustzijn en krijgen we inzicht in alles. Dat is een ultieme ervaring, maar er wordt gevraagd om zelfs die ervaring los te laten! Want Ware Bevrijding (Kaivalya), zegt Patanjali, wordt bereikt wanneer er een volkomen energetische zuiverheid bestaat tussen Purusha en Sattva. Er is dan sprake van eenwording, zoals in de definitie van Yoga is verwoord. Dan heeft Purusha zijn doel bereikt! We hebben dan vele Karmische hobbels genomen, vele levens achter ons gelaten; en alle begeerte, gehechtheid en behoefte aan ervaring losgelaten.

3. Wat is betekenis van energie?

Alles is energie (Prana). Energie vinden we op alle niveaus van bewustzijn. Deze energie wordt steeds meer grofstoffelijk en krijgt steeds meer naam en vorm. Zo onderscheiden we: ether, lucht, vuur, water en aarde. Het heeft ook de eigenschap om weer op te lossen (transformeren) van grofstoffelijk naar de meest subtiele en zuivere energie, welke we Atmische energie noemen. Zij zijn ook verbonden met onze energiecentra en eigenschappen, zoals: horen, voelen, zien, proeven en ruiken. Door Yoga brengen we deze centra weer in harmonie (Sattva). Er is opgaande beweging in de energie, die we Rajas of Sakti noemen en neerdalende energie, die we Tamas of Siva noemen.

5. Waaruit bestaat onze geest?

Geest en lichaam zijn één. Geest wordt in Sanskriet aangeduid met Antakarana. Dat betekent: vier innerlijke organen. Om de werking van de geest te begrijpen, moeten we naar de eigenschappen (Tattvas) kijken, welke allereerst in de kosmos ontstaan en zich daarna verstoffelijken. Deze ontwikkelen zich van: geestelijk eigenschappen, naar subtiele eigenschappen, naar grofstoffelijk eigenschappen. De scheppingsvolgorde is dan globaal (Samkya Filosofie): Goddelijk Bewustzijn, oerstof, kosmische intelligentie, ego, geheugen, verstand, zintuigen en daarnaast subtiele, grofstoffelijke elementen, waaruit bijvoorbeeld onze lichamen worden gevormd.

6. Wat is de rol van ego en zintuigen en waar leidt dit naar toe?

De Ziel is eeuwig en onbegrensd en zonder ervaring. Het ego is degene dat ervaart. Tijdens ons leven zal het ego moeten leren diens rol, als ‘bestuurder’ (Isvara), moeten leren overdragen aan de Ziel. Dat is een proces van decontioneren, van uiterlijke gerichtheid naar innerlijke gerichtheid. Dat leren we met Yoga.

Door dat het ego een bestuurdersrol opeist, komen we terecht in de wereld van ervaringen. Patanjali vat dit samen in zijn filosofie over de Klesa’s (oorzaak van lijden). Deze zijn ruim vertaald: onwetendheid, ik-gerichtheid (ego), begeerte, haat, angst voor de dood. Op het moment van manifestatie van het heelal of van onze geboorte hebben we geen weet meer wie wij in essentie zijn, van waar wij afkomstig zijn. We zijn onwetend geworden. Dat is de basis van ons lijden. De diepste vorm van onwetendheid is angst voor de dood.

7. Wat is essentie van meditatie e.a. Yoga-technieken?

In de kern is dat onze ego Satvisch te maken en uiteindelijk om de ‘angst voor de dood’ te overwinnen en ons weer een te laten worden met onze Ware Zelf. Grote avatars, zieners of profeten, zoals: Krishna, Boeddha, Jezus en Mohammed hebben ons gewezen op het pad van Yoga dat leidt naar bevrijding, naar eenwording met het Allerhoogste (Brahman, Jahweh, Allah).

Het hele Yogastelsel, het achtvoudig pad, leidt naar die absolute kennis over onze Ware Aard door sublimering van: levenshouding, lichaam, energie, zintuigen, concentratie, meditatie en contemplatie. Met andere woorden: van uiterlijke kennis naar innerlijke kennis over wie wij in essentie zijn.

Enkel door Yoga leren we ons ego opnieuw onze Ware Aard te leren (h)erkennen, te onderscheiden en te ervaren als: Sad Chid Ananda.: Harmonie, Goddelijke bewustzijn en Gelukzaligheid. Dat is de essentie van Raja (Koninklijke) Yoga. We kunnen dit ervaren in contemplatie (Samadhi). Daarom is Yoga ook Samadhi.

Dat alles komt tot uiting in de volgende Mantra:

Om Asatoma Sad Gamaya

Tamasoma Jyotir Gamaya

Mrityorma Amritta Gamaya

Breng ons van onwetendheid naar onze Ware Aard

Breng ons van duisternis naar het Licht

Breng ons naar eeuwige Bevrijding

 

Om Shanti, Shanti, Shanti.

BIJLAGE

Om te bestuderen:

Yoga-Sutra’s van Patanjali:

I: 2 t/ 12

II: 16 t/m 18

III: 50, 56

IV: 28, 34

Om te oefenen en in diepe meditatie te komen:

Hatha Yoga Pradipika:

In Shiddasana: comfortabele zithouding

Na Yoga-Nidra: volkomen, alerte ontspanning

IV: 36: Sambhavi Mudra

IV: 43: Khecari

IV: 65: Anahatha Nada (Nada Brahma)

 

Gehanteerde, relevante Sanskriet termen om te onthouden:

Yoga: Onder gevoelswaarneming brengen of eenwording

Citta-Vrttis: onrust in de geest (en lichaam)

Purusha: Goddelijk Bewustzijn of Kosmisch Mens

Atman: Ziel

Prakrtti: oerstof

Prana: energie

Avidya: onwetendheid over onze afkomst

Trigunas: drie soortige beweging in de energie, of de wet van verandering en tijd

Rajas: opgaande energie

Tamas: neergaande energie

Sattva: harmonie in de energie

Chakra’s: energiecentra

Karma: de wet ten goede, die ons brengt naar ervaring

Dharma: ons ervaringsdoel in dit leven

Ahamkara: kosmisch Ik-besef of ego

Chitta: kosmisch geheugen

Buddhi: onderscheidingsvermogen

Tattvas: subtiele eigenschappen

Bhutas: grofstoffelijke elementen

Manas: lagere verstand

Indriyas: zintuigen

Jnanendriya: zintuigen van kennis

Karmendriyas: zintuigen van handeling

Koska’s: lichamen

Sarira’s: omhulsels

Chakra’s: energiecentra

Kriya’s: reinigingshandelingen

Sambhavi Mudra: energiezegel van Siva

Khechari: beweger in de ether

Yoga-Nidra: slaap (alertheid) van een Yogi

Samadhi: volkomen ontspanning van lichaam en geest

Kailvalya of Moksha: onvoorwaardelijk gevoel van bevrijding