Publicaties

Onze docenten en bestuursleden schrijven zelf ook artikelen en theoretisch publicaties. Deze zijn hier te vinden en te lezen.

Vorige pagina | Overzicht

Toegevoegd op 01/07 door Klaas Stuive

Goed omgaan met emoties is een belangrijke factor in het welbevinden van mensen. Emoties ontstaan door reacties op een gevoel. Dat gevoel heeft een oorzaak. Die oorzaak ligt in ervaringen uit het verleden en dat wat je verwacht in de toekomst. De emotionele reactie op een gevoel kan positief of negatief zijn afhankelijk van die ervaring die we in ons geheugen hebben opgeslagen. In de Yoga leren wij om te gaan met die oorzaken uit het verleden, zodat we onze gevoelens juist als een constructieve en niet als een deconstructieve kracht kunnen gebruiken in ons leven. Vandaar mijn titel de “Kracht van het gevoel'.

Voorwoord

Goed omgaan met emoties is een belangrijke factor in het welbevinden van mensen. Emoties ontstaan door reacties op een gevoel. Dat gevoel heeft een oorzaak. Die oorzaak ligt in ervaringen uit het verleden en dat wat je verwacht in de toekomst. De emotionele reactie op een gevoel kan positief of negatief zijn afhankelijk van die ervaring die we in ons geheugen hebben opgeslagen. In de Yoga leren wij om te gaan met die oorzaken uit het verleden, zodat we onze gevoelens juist als een constructieve en niet als een deconstructieve kracht kunnen gebruiken in ons leven. Vandaar mijn titel de “Kracht van het gevoel”.

Mijn persoonlijke ervaringen en de ervaringen die ik heb opgedaan tijdens de Yogalessen vormen de basis voor deze lezing. Esoterische geneeskunst en Yoga zijn daarbij voor mij van dezelfde orde. Yoga is esoterische geneeskunst en omgekeerd. Yoga - met als doel eenwording met je innerlijke Zelf- geeft je kennis en inzicht over de subtiele anatomie van de mens en over de natuurwetten van energie. Esoterisch geneeskunst gaat uit van dezelfde doelstelling en kennis. 

Wet van (esoterische) genezing
Het Ware Gevoel kent geen woorden. Maar toch in onze wereld hebben we woorden nodig om te ordenen wat er aan de hand is en om inzicht te krijgen in ons zelf. Het opperste gevoel dat een mens van nature heeft, noem ik “Sat-Shid-Ananda”, absolute harmonie, goddelijk bewustzijn, gelukzaligheid. Dat is de Ware Krachtbron en daarover wordt in de oude Yogageschriften als een belangrijk doel voor de mensheid melding gemaakt.

Dat gevoel van harmonie, bewustzijn en zaligheid heb ik in mijn Yoga sessies meerdere malen mogen proeven. Voor mij is dit de hoogste emotie omdat je dan in je “ultieme” levensstroom bevindt. In mijn beleving betekent dit dat je bent aangesloten op het goddelijke bewustzijnsniveau en dat je hele wezen vervuld wordt met het gevoel van universele Liefde voor alles wat leeft en beweegt en zijn bestaan vindt. Deze verbinding geeft mij levenskracht. Als ik die verbinding loslaat, omdat ik me laat meezuigen in de maalstroom van het dagelijkse leven, dan kom ik weer terecht in die oude valkuilen, dan komen mijn emoties uit de lagere bewustzijnsstromen omhoog en brengen mij lichamelijk en geestelijk uit balans. Er is dan geen vrije doorstroming meer van die kracht die ik net heb omschreven.

Een belemmering in de vrije stroming van deze hoogste levensstroom veroorzaakt lichamelijk en geestelijke ongemak. Met andere woorden: blokkades in de vrije doorstroming van deze levenskracht staat een goede gezondheid en welbevinden van de mens in de weg. Dit uitgangspunt wordt verwoord in het boek over esoterische geneeskunde van Alice Bailey en vormt de eerste en belangrijkste wet van genezing van de Tibetaan Dwahl Kuhl .

Vragen
Deze wet van (esoterische) genezing roept diverse vragen op.

Wat zijn gevoelens nu eigenlijk en hoe worden ze veroorzaakt? Welke remedies zijn er om weer op de ware kracht van het gevoel te komen waardoor er geen belemmeringen meer zijn voor de vrije doorstroming van levenskracht?

Dit zijn vragen die ik – in alle bescheidenheid- zal proberen te beantwoorden.
Zo zal iedereen – terugkijkend op zijn of haar leven – gevoelens hebben ervaren of emoties hebben geuit. Echter één getuigenis moet mij van het hart. De grootste steun die ik gevonden heb om met al die ervaringen, gevoelens en emoties te leren omgaan was en is voor mij nog steeds de Yoga. Zonder ondersteuning van de Yoga in het proces van ontwikkeling was ik zeker vastgelopen. Het aparte is ook dat juist die ervaringen en de verwerking van die gevoelens mij hebben gevormd en gebracht waar ik nu ben. Toch zal niemand van ons in dit leven om gevoelens heen kunnen. Echter de houding ten opzichte van gevoelens in onze westerse wereld is anders dan in de Yogawereld. Die westerse houding kenmerkt zich door: verstand en gevoel moet je gescheiden houden! Gevoelens moet je onderdrukken! Juist niet dus, is mijn persoonlijke ervaring. Gevoel en verstand moeten verbonden zijn. Het uiten van een gevoel is voor mij een teken van kracht, een teken van het echte leven geworden!

Mensen die verstand en gevoel gescheiden houden, lopen uiteindelijk tegen een “emotiemuur” aan. Met andere woorden. Zij hebben geen verbinding meer met hun innerlijke Zelf en raken op den duur emotioneel failliet. Dat uit zich in lichamelijke en geestelijke klachten. Deze klachten zijn vaak dé motivatie om aan Yoga te beginnen. Even een verhaal.

Ter illustratie

Verhaal over de huilende kameel

In een land ver weg leefde een nomadische stam die met kamelen over de toendra’s trok. De kamelen waren hun belangrijkste bezit. Als er kamelen werden geboren, was er altijd feest binnen de stam omdat kamelen hen alles gaf om in hun levensbehoefte te voorzien. In een gezin in die stam vond op een dag ook een geboorte van een kameel plaats, maar die verliep uiterst moeilijk. Moeder kameel bracht haar kind met zeer veel pijn ter wereld. Deze pijn was voor haar zo traumatisch dat zij haar kind verstootte en niet bij haar liet komen om te voeden. Met de dag zag je haar zwakker en ongelukkiger worden. Iedere keer als de kameel haar kind zag werd zij weer herinnerd aan deze verschrikkelijke ervaring van de geboorte. De stam was in rep en roer over deze gebeurtenis, er was geen reden tot feest. De vader van het gezin ging ten einde raad naar de stamoudste en vroeg om raad. Daarop pakte de stamoudste zijn viool, bond deze om de buik van de moeder kameel en begon op de viool te spelen. Alle leden van de stam hoorden hem spelen en verzamelden zich rondom hem heen. De muziek klonk eerst zacht en dan weer hard, soms vrolijk en soms melancholisch. Na enige tijd zag je de kameel mee bewegen op de klanken van de muziek en iets in haar houding veranderde. Soms keek ze vrolijk, soms heel boos, soms lachte ze en soms huilde ze. Tot dat er zichtbaar iets in haar brak. Het leek alsof ze haar bevalling en de geboorte van haar kind op dat moment opnieuw beleefde. Ze huilde zoals nog nooit iemand had gehuild en haar geluid klonk over de hele toendravlakte heen. Dat gehuil was zo hartverscheurend dat alle mensen en dieren ook mee gingen huilen. Na enige tijd was er plotseling stilte, alleen het nasnikken van de kameel was nog hoorbaar. Iedereen hield de adem in. Wat gaat er nu gebeuren. Toen stond de stamoudste op en ging de kleine kameel halen. Hij bracht deze bij moeder kameel. Moeder kameel keek haar kind, ging haar likken, keek haar kind liefdevol en liet het drinken. Alle leden van de stam juichte en vierde daarna feest.

 

Dit volksverhaal geeft aan wat ervaringen, gevoelens en emoties met je kunnen doen. Een bevrijding als je al die opgekropte emoties op een verantwoorde manier kunt uiten!

Wat zijn gevoelens
Wat zijn gevoelens nu eigenlijk?  Een verkenning.

1. Gevoelens zijn energiestromen.
De basis van alle gevoelens is energie die opkomt uit ons onbewuste. In de Yoga verbinden we deze energie aan de zeven bewustzijnsniveaus van de energiecentra, de vijf elementen (aarde, water, vuur, lucht, ether) en de vijf zintuigen van waarneming (ruiken, proeven, zien, voelen, horen). Metaforisch gesproken trilt de energie op één of meerdere van de zeven frequentieniveaus waar het lichaam op reageert, zoals een muziekinstrument reageert op de snaren die worden aangeraakt.

2. Gevoelens staan onder invloed van de “trigunas”.
De bewegingen in de energie kunnen zich heftig (rajas), zwaar (tamas) of harmonisch (satva) voordoen. Deze bewegingen welke inherent is aan de natuur worden trigunas genoemd. In de Yoga proberen we die beweging in de energie harmonisch te maken. Het Yogastelsel van Patanjali en de verschillende technieken uit de Hatha Yoga Pradipika zijn er op gericht om je lichaam en geest te ontspannen, je energielichaam te harmoniseren en dus je gevoelens “lichter” te maken. Je zult dan die “zware”gevoelens, die je belasten, op een heel natuurlijke manier kunnen loslaten.

3. Gevoelens hebben een klankkleur.
Voor mij hebben gevoelens een klank, zoals de zeven toonladders van muziek. Zij gaan van laag (somber), naar hoog (blij). Die klanken klinken als gedonder bij onweer (angst) of als engelenmuziek uit de hemel (gelukzaligheid). Gevoelens hebben voor mij ook een klankkleur, zoals een regenboog die opkleurt als de zon schijnt en het regent. Naarmate een gevoel krachtiger of heftiger wordt dan worden de kleuren van dat gevoel doffer en donker, dan worden de klanken lager en somberder. Als het opgewekte gevoel fijner is, wordt ze lichter en rijker van kleur. Spirituele gevoelens (in mijn beleving) kleuren zo helder als de zon of voelen zo zuiver en doordringend aan als de hoogste toon uit een viool of als de zuivere klanken van een harp. Dit laatste gevoel maakt je blij, geeeft je een gevoel van verbinding met je levenskracht. Ja inderdaad, gevoelens hebben een eigen klankkleur. Zij kleuren je aura of uitstraling. Let maar eens op de lichaamshouding van mensen, dan zie je duidelijke verschillen!

4. Gevoelens zijn prettige of onprettig.
Onprettige gevoelens voelen soms aan als een natte, klamme deken. Die deken maakt je lichaam zwaar alsof die blijft hangen op je schouders of blijft plakken aan je lichaam. Zij staan je gezondheid, welzijn en gevoelens van geluk in de weg. Negatieve gevoelens zullen we sneller wegstoppen dan positieve. Het lichaam heeft alle gevoelens opgeslagen en vergeet niet. Dat wat er in gestopt is, moet er ook weer uit! Dat is een natuurwet. In Yoga proberen we dit proces te reguleren, zodat het niet als een vulkaan tot eruptie komt. Prettige gevoelens maken je lichter en blijer. Onprettige daarentegen donker en zwaar.

Er zijn “zware”of “donkere” gevoelens van angst, zwaarmoedigheid, woede, onrust, verdriet, chaos, van ik-ben, etc. Ik heb ze voor mij zelf op een rijtje gezet. Dat betekent niet dat deze indeling ook voor andere van toepassing is. Ik probeer enkel een beeld te schetsen van “zware” of “donkere” gevoelens .
Tussen haakjes benoem ik de “onbewuste”reactie die daardoor kan ontstaan.

    1. Gevoel van angst of vrees (“de wereld is onveilig of niemand is te vertrouwen”) is een energie die vrijkomt als je in je bestaan bedreigd wordt of voor je gevoel verlaten bent. Het bepaalt voor een groot deel je subjectieve gevoelens van veiligheid. Vooral het gevoel van “ik ben in de steek gelaten” is een gevoel die bijvoorbeeld de angst opwekt van “hoe moet ik nu overleven”? Je kunt je vege lijf redden door te vluchten of te vechten. Wegvluchten in je hoofd is een voorbeeld van een dergelijke reactie. Angst voor de dood is de laagste vorm van onwetendheid ten aanzien van je “Ware aard”, zo zegt Patanjali in zijn filosofie over de Klesas. Geborgenheid, warmte en liefde leggen voor een kind een veilige basis en schenken vertrouwen in de toekomst.
    2. Gevoel van zwaarmoedigheid (“het verleden heeft mij gevormd”) is een energie die je zwaar maakt en krachteloos, waardoor je een gebrek aan zelfvertrouwen krijgt. Ieder mens heeft een diepe behoefte aan contact met ouders (moeder, vader) of met andere mensen om zo je zelf een identiteit te kunnen geven. Het oerbeeld van zorgzame, beschermende en liefdevolle moeder en een hardwerkende, beschermende vader wordt veelal geassocieerd met een dergelijk gevoel en de reactie daarop als dit oerbeeld niet de realiteit is die wordt ervaren. Vaak hebben mensen een fixatie of obsessie over het verleden als ze afgewezen worden door vader en/of moeder of door andere mensen. Traumatische ervaringen in je jeugd snijden diep in je gevoelslichaam en veroorzaken emotionele pijn. Deze bagage maakt je leven zwaar. Het ontneemt je alle moed.
    3. Gevoel van woede of boosheid (“ik word altijd te kort gedaan”) is een energiestroom die je overkomt als je in je ambitie te kort gedaan voelt of dat nu in een gezin, op je werk of bij de sportvereniging is, dat maakt niet uit. Je ego is gekrenkt! Mensen die vaak woedend zijn, hebben in de kern een negatief zelfbeeld of minderwaardigheid complex. Vaak hebben ze daarbij ook nog een enorm plichtsbesef, een overmatig gevoel voor verantwoordelijkheid en daarnaast zijn ze vaak bijzonder resultaatgericht. Steeds maar weer bewijzen dat je goed bent, slurpt je energie weg, maakt je uiteindelijk krachteloos.
    4. Gevoel van onrust (“ik moet aardig gevonden worden”) is een energie die opkomt als je steeds maar weer afvraagt of je het wel goed doet. De wortels liggen vaak in de vroege jeugd, zoals vele gevoelens die een relatie hebben met liefde geven en liefde ontvangen. Het is moeilijk om liefde te schenken als je niet van je zelf houdt. Het is makkelijker om liefde te geven dan te ontvangen. Als een kind wordt belemmerd om van zich zelf te houden zoals deze is, dan is het ook lastig om je te verbinden met je zelf of met je omgeving. Als je constant je zelf moet afvragen of die mensen wel te vertrouwen zijn, dan wordt je onzeker en onrustig .
    5. Gevoel van verdriet (“niemand houdt meer van mij”) is een energiestroom als je bijvoorbeeld iets hebt verloren wat je dierbaar is en voor je gevoel nooit meer terugkrijgt. Je wordt dan (figuurlijk gesproken) geblokkeerd in het inademen van de toekomst en het uitademen van het verleden. Hoe moeilijk is het soms om je daarover te uiten en om aan je verdriet uitdrukking te geven. Verdriet krop je dan maar op in je lijf. Stil in een hoekje zitten of je overgeven aan praatzucht is het gevolg, maar in de kern is het gebrek aan Zelfvertrouwen.
    6. Gevoel van chaos (ik moet zorgen dat alles in orde komt”) is een energie die opkomt als je het gevoel hebt dat alles je uit je handen glipt. Je wilt het allemaal met je verstand beredeneren. Gedachten blijven maar in je hoofd malen (manische reactie). Maar toch steeds weer krijg je het werk of je leven niet op orde of je loopt achter de feiten aan. Echter hoe meer je het leven probeert te ordenen of beheersen, hoe meer het uit je handen glipt.
    7. Gevoel van verloren zijn (“alles is zinloos”) is een energie die opkomt als je het gevoel hebt verloren te raken in het leven en je geen nuttig doel daarin voor jezelf ziet. Er is geen richtinggevende kracht waar je op kunt varen, alles lijkt zo zinloos. Het risico van depressiviteit ligt op de loer.

5. Gevoelens sturen je denken en handelen.
Gevoelens komen op als lichamelijke reacties en daarna gaan je gedachten er mee aan de haal. Dit proces gaat zo snel dat we moeilijk kunnen onderscheiden dat er eerst een gevoel opkomt en daarna pas gedachten en handelen. De manier waarop we met gevoelens omgaan, bepaalt in hoge mate je sociale vaardigheden. We noemen deze emotionele intelligentie (EQ). Je EQ heeft alles te maken met lichamelijke en geestelijke gezondheid of welbevinden en de manier waarop je in het leven staat. Dat is iets anders als IQ, dat verbonden is met onze ratio of verstand. Als je gevoelen wilt ontvluchten, dan is er maar één toevluchtsoord en dat is het denken. Als je alles wegstopt in je hoofd, verlies je de verbinding met je lichaam en je gevoel. Daarmee de verbinding met je ziel die de oerbron is van onze levenskracht.

6. Gevoelens zijn steeds aan verandering onderhevig.
Een stelling in de Yoga is dat alles in deze objectieve wereld permanent aan verandering onderhevig is. Dus ook gevoelens. Maar het vreemde is dat iedere verandering bewust en onbewust weerstand oproept. Ziek zijn is een kans om je gemoed- of gevoelstoestand te veranderen. Dus ziekten roepen ook weerstanden op. In de kern beschouwt, willen we dus niet het grote geluk ervaren, want dat betekent dat we ons zelf zullen moeten veranderen. En toch zoekt ieder mens naar geluk. Het is zoeken naar de gouden pot aan het einde van een regenboog die we nooit zullen vinden. En zo creëren we onze eigen wereld (hemel of hel).

7. Gevoelens, lichaam en denken zijn één.
Je merkt in meditatie dat gevoelens sterke krachten zijn en dat alle informatie die via je zintuigen binnenkomen door je gevoelens worden gekleurd. In de loop van de jaren heb je een hele set van overtuigingen waarmee je de wereld tegemoet treedt. Je bent dus wat je voelt en met je gevoelens creëer je jouw werkelijkheid. Zoals je voelt, ben je. Wat je voelt, gebeurt ook (selffulfilling prophecy).
Lichaam, gevoel en denken zijn één. Het loskoppelen van elkaar behoort tot de wereld van dualiteit, een schijnwereld die we met onze gevoelens vorm en inhoud geven. Een bewust mens leeft vanuit zijn spiritueel gevoel. We krijgen steeds meer inzicht in de invloed van de zintuigen, gevoelens en de gedachten daarbij. Gedachten, gevuld met gevoelens, zijn krachten die zelfs invloed hebben tot en met onze immuun-cellen.

8. Gevoelens scheppen gedachtepatronen.
De mens heeft tien duizenden gedachten per dag, een overgrote deel daarvan zijn iedere dag hetzelfde. Er ontstaan in de loop van je leven veel blokkerende gedachtepatronen welke steeds weer dezelfde chemische reacties oproepen. Er zijn wel vijftig stoffen die we op bevel van onze gedachten (inclusief gevoelens) kunnen aanmaken. Gedachten zijn nodig om te overleven, maar gedachteconstructies zijn ook onze grootste struikelblokken. Even een verhaal.

Ter illustratie

Paardenbloemen
Een tuinman maakte een prachtige tuin. Het enige probleem was dat er steeds meer paardenbloemen gingen groeien in zijn tuin en daar wilde hij van af, want dat was onkruid. Hij ging raad vragen bij een Yogameester hoe hij daar af kon komen, maar al die raad hielp niet. Ten einde raad kwam hij nog een keer bij deze meester en vroeg hoe kom ik nu in hemelsnaam af van deze paardenbloemen. Ik word er kwaad en geïrriteerd door. De meester antwoordde: “Dan moet je maar van paardenbloemen leren houden”!

 

9. Gevoelens worden door gedachten gevangen gehouden.
Gedachten scheppen een mentale constructie om je gevoelens heen. Enkele voorbeelden van “gevangen” gevoelens. We kunnen ze natuurlijk simpelweg ook uitvluchten noemen.

  1. “Er is geen probleem en ik heb geen probleem”, bijvoorbeeld alcohol verslaafden.
  2. “Ik zie wel oplossingen, maar ik weet niet precies wat het probleem nu is”, bijvoorbeeld mensen die overspannen zijn.
  3. “Er is wel een probleem, maar de oplossing ligt bij een ander”, bijvoorbeeld mensen die zich zelf geen spiegel willen voorhouden.
  4. “Ik heb een probleem, maar er is geen oplossing”, bijvoorbeeld psychiatrische patiënten.
  5. “Er is een probleem en een oplossing, maar die werkt bij mij niet”, bijvoorbeeld iemand die naar alternatieve genezer gaat maar er niet in gelooft.
  6. “Er is een probleem, een oplossing, maar ik zie te veel obstakels”, zoals een moeder die steeds maar voor andere wil blijven zorgen en zich altijd zorgen maakt.
  7. “Er is een probleem, een oplossing, een overtuiging ook maar ik kom er gewoon niet aan toe”, bijvoorbeeld mensen die gewoon nergens de tijd voor hebben, altijd maar materialistisch bezig zijn.

Patronen van mentale constructies (gedachten) die steeds weer terugkomen, noem ik een fixatie. Als deze patronen duidelijke sporen in je persoonlijkheid achter laten noem ik dit een denkblokkade, welke uiteindelijk . - indien extreem - een soort van obsessie kan worden. De “gevangen”gevoelens kleuren je waarneming en bepalen voor een belangrijk deel de wijze waarop je over jezelf en/of over andere mensen denkt en in de wereld staat.  

10. Het hoogste gevoel is “absolute gelukzaligheid”.
Ieder drie maanden hebben we - energetisch gezien- een totaal ander, dus nieuw lichaam. Dit proces zal langzamer gaan naar mate wij ouder worden. Als we niet ons lichaam zijn, wat zijn we dan wel? Hier raken we een wezenlijke kern van de Yoga! Niet het ik (asmita), ook niet je zintuigen (indriyas) of je gedachten (citta-vrttis) zeggen de Oepanishads. Dat zijn enkel illusies (maya), een schijnwerkelijkheid. Het antwoord is dat we ruimte zijn (turya), dat is de absolute werkelijkheid. 99 % van ons lichaam bestaat uit lege ruimte. Als je (volgens Einstein) alle ruimte weg zou halen uit je lichaam dan zou je maar vaste stof hebben ter grootte van een speldenknop. Deze ruimte (ook wel volle leegte genoemd) kunnen we God noemen, ziel of potentie. Golven, trillingen, veranderingen dat is wat de zintuigen slechts kunnen waarnemen. Voorbeeld is het bewegende behang (televisie). De aantrekkingskracht van de televisie is buitengewoon groot. Het aparte is dat die leegte of ruimte juist de ultieme krachtbron is van alle levende wezens. Alles en iedereen maakt deel uit van deze leegte, deze vredige ruimte. Alle gevoelens lossen op in die vredige ruimte. De ware gevoelens zijn boven ons verstand (ons denken) verheven. De gevoelens, zoals “absolute gelukzaligheid” waaraan geen gedachtespinsels kleven, noem ik het hogere of je ware Zelf, aangeduid met Sat-Chid-Ananda. Dergelijke gevoelens vind je in het NU en in de eenvoud van ons bestaan. Uiteindelijk lost dit hoogste gevoel ten slotte ook op in die eeuwige ruimte.

Remedie
Hoe kunnen we leren om op een goede manier met gevoelens om te gaan vanuit de optiek van Yoga?
De grote kunst is om blokkerende gedachtepatronen (inclusief de gevoelens die daarin zijn gevangen) los te laten zodat je meer waardevrij naar jezelf en naar de wereld kunt kijken. Een belangrijke remedie daarvoor is te stoppen met weerstand te bieden aan gevoelens en te accepteren dat ze bij jou bestaan. Als je stelselmatig mentale weerstand biedt aan je gevoelens of hun bestaan ontkend, dan ontstaan energieblokkades door het proces van aantrekken en afstoten (zie de filosofie van de klesas). Daarna (en meditatie is daar een belangrijk hulpmiddel voor) zul je bij je zelf het besef moeten ontwikkelen dat deze gevoelens in de kern niet je Ware Aard is . Deze aard is eeuwig, zuiver en niet gebonden aan de tijdelijkheid van dit bestaan en voelt aan als ruimte gevuld met harmonie, goddelijk bewustzijn en gelukzaligheid (Sat-Chid-Ananda). Je hoeft daar niet naar te zoeken, het is altijd al in je zelf geweest. Deze Ware Aard delen we met alle voelende wezens op aarde. Even een verhaaltje.

Wachten op geluk

Een meester vroeg eens aan een leerling die dag en nacht met het beoefenen van Yoga bezig was: “waar ben je zo druk mee bezig”. De leerling antwoordde: “ik ben op zoek naar het ultieme gevoel van geluk, zoals in de geschriften staat vermeld en heb het nog steeds niet gevonden”. De meester antwoordde: “Je loopt nu achter het geluk aan en die heb je nog steeds niet ingehaald. Is het niet beter te wachten tot dat het geluk langs komt?”.

 

Patanjali geeft ons ook een belangrijke remedie tegen die “zware” gevoelens, namelijk: “diep nadenken over tegenovergestelde”. De bedoeling daarvan is om de negatieve denkspiraal te doorbreken en uiteindelijk tot de fundamentele oorzaak te komen van die gevoelens. Denk dus in meditatie diep na over de tegengestelde emotie. Je zult dan merken dat je gevoelige ego langzaam opgaat in een groter geheel. Het haalt je weg uit de wereld van dualiteit. Haat wordt dan liefde. Woede wordt dan genegenheid, etc.
.
Vanuit de innerlijke kracht die iedere energiecentrum vertegenwoordigt, onderscheid ik zelf de volgende tegenovergestelde gedachten. Het zijn maar voorbeelden .

  1. De kracht van overleven: “ik ben volkomen veilig”, in plaats van: ik voel me steeds slachtoffer.
  2. De kracht van identiteit: “ik ben wie ik ben”, in plaats van: ik voel me een minkukel.
  3. De kracht van ambitie: “ik ben een dienaar van de Allerhoogste”, in plaats van: ik voel me slachtoffer of patiënt.
  4. De kracht van liefde: “ik ben één met alles wat leeft en beweegt”, in plaats van: ik voel me alleen op de wereld.
  5. De kracht van expressie: “ik ben lichaam, verstand en gevoel samen”, in plaats van: ik voel me onbegrepen.
  6. De kracht van verstand: “ik ben in overgave”, in plaats van: ik voel me een slaaf van de tijd.
  7. De kracht van goddelijke Zelf (Ziel): “ik ben” (mantra: tat twam asmi), in plaats van: ik voel me verloren in het geheel.

 

Tevredenheid (santosha), discipline (tapah) en overgave aan Isvara (isvara pranidhana) ), maar bovenal ook vertrouwen in je innerlijke Zelf (shradda) vormen een belangrijke basis voor gezondheid en welbevinden en het verzacht je hinderpalen (zie filosofie van de klesas). Er zijn verschillende remedies om negatieve gevoelens te transformeren naar positieve gevoelens. Diep nadenken in meditatie over tegenovergestelde is er één van of je energie richten op een hoger doel is een andere remedie. Maar ook andere Yogaoefeningen, zoals beoefenen van fysieke houdingen (asanas) en adem/energiebeheersing (pranayama) helpen je om met je gevoelens te leren omgaan. Yoga verzacht je innerlijke blokkades, leert je weerstanden loslaten en wellicht helpt Yoga jou om al je blokkades uiteindelijk op te heffen en je blijvend een mooi mens te voelen. Dat laatste gevoel wens ik je van harte toe.

Samenvatting ter meditatieve bezinning
Ik heb in alle bescheidenheid geprobeerd antwoord te geven op de volgende vragen:

Wat zijn gevoelens nu eigenlijk en hoe worden ze veroorzaakt?Welke remedies zijn er om weer op de ware kracht van het gevoel te komen waardoor er geen belemmeringen meer zijn voor de vrije doorstroming van levenskracht?

Echter de beste antwoorden zul je zelf moeten vinden.

Ter meditatieve bezinning:

  1. Gevoelens zijn energiestromen die van klankkleur veranderen naar mate men meer of minder in het verleden of heden met je bewustzijn vertoeft. Gevoelens ontstaan als eerste in het lichaam, pas daarna worden gedachten gevormd en gekleurd. Dan ervaren we gevoelens als pijnlijk of niet-pijnlijk (positief of negatief). De mens heeft de natuurlijke neiging om gevoelens uit de weg te gaan, omdat er sprake is van verandering en dit roept weerstand op. Deze natuurlijke geneigdheid roept een “ongewilde”reactie op van vluchten of vechten, aantrekken of afstoten. De moderne mens vlucht naar het denken en komt dan los te staan van zijn of haar lichaam (vervreemding van het lichaam).
  2. Bij alle mensen zijn één of meerdere gevoelens dominant. Je kunt ze koppelen aan de zeven bewustzijnsniveaus van de energiewielen (chakras). Deze dominantie zorgt in eerste instantie voor overheersing van sakti-energie (yangfase), maar in een latere fase ontstaat een overheersing van siva-energie (yinfase) waardoor de energiehuishouding uitgeput raakt. De kans op lichamelijke ongemakken of ziekte of emoties neemt dan toe.
  3. Gevoelens waar niet goed mee wordt omgegaan spelen een voorname rol bij het ontstaan van blokkades en grijpen sterk in op de energiehuishouding van de mens. Gevoelens delen we met alle levende wezens. Zij hebben, zoals eerder aangegeven, een relatie naar de zeven energiecentra, de daaraan verbonden bewustzijnsniveaus en krachten. Zij leveren pas problemen op als één of meerdere gevoelens te dominant worden en onze persoonlijkheid te veel gaat kleuren.
  4. Om met gevoelens om te kunnen gaan, is het noodzakelijk om lichaamsbewust te zijn en te blijven, daarbij gebruikmakend van de kracht van de ademhaling. In de inademing ontstaat de ruimte en in de uitademing de ontlading van de spanning of sensatie die met emoties gepaard gaan. Daarnaast is het belangrijk bewust te zijn en blijven van het illusoire effect van onze vijf zintuigen (ruiken, proeven, zien, voelen, horen) en de rol van je ego (ahamkara) daarbij. Je vijf zintuigen (indriyas) beperken je waarneming. Je ego geeft vorm aan je gedachten (citta-vrttis) en je gedachten (met daarin je emoties) bepalen je leven.
  5. Veel ziekten ontstaan volgens een vast patroon als je blijvend weerstand biedt aan de normale lichamelijke beleving van gevoelens. Aantrekken en afstoten van gevoel gaan vaak hand in hand. Maar als een emotionele fixatie te lang duurt dan worden het vaste overtuigingen en kleurt de fixatie je persoonlijkheid. Je vormt je een eigen beeld van de werkelijkheid, ontwikkelt daar een mening over, als het vaker voorkomt ontstaat een aanname, wordt deze mening steeds weer bevestigd wordt dan eindigt dit in een paradigma. Dit proces is een onderdeel van ons oerinstinct om te overleven.
  6. Bewustwording van ons oerinstinct als mens om te overleven en bewustwording van de risico’s van lichamelijke vervreemding, gevolgd door acceptatie (via meditatie) en appreciatie van wie je in werkelijkheid bent zijn de stappen naar herstel van balans in onze energiehuishouding en het weer hervinden van het gevoel van het Ware Geluk. Raja Yoga, gebaseerd op het Yogastelsel van Patanjali, kan mensen daarin ondersteunen .
  7. Gelukzaligheid als opperste gevoel heeft ieder mens (alle voelende wezens) van nature in zich. Het is een herontdekking van je Ware Gevoel: “sat, chid, ananda”. Absolute harmonie, goddelijk bewustzijn en gelukzaligheid. Er bestaat geen beter toevluchtsoord dan je te verbinden met dat Ware Gevoel. De kracht daarvan is overal aanwezig. Het is te ervaren in het NU. In de “stilte van het NU” is het geluksgevoel in volle glorie aanwezig, zoals de zon ook altijd achter de wolken schijnt. Verbinding met dat Hogere gevoel, bevordert ons welzijn en gezondheid, omdat je dan het meest dicht staat bij je ware Zelf. De eeuwige Oerbron van alle Kracht.

Slotwoord
Even los van alle mooie woorden. Wat is er op tegen om gewoon eens heerlijk te zuchten of steunen, te lachen of te huilen! Niets dus. Net al bij pranayama (vooral de aandacht voor de uitademing), zijn deze emotionele ontladingen nodig om weer terug te komen in de kracht van je zelf. Een grove misvatting over emoties is dat je dan je zwakheid toont of je zelf niet meer in hand hebt. Neen, is mijn ervaring, het maakt je juist sterk en krachtig. Natuurlijk bestaan er grenzen aan het uiten van je gevoel, maar het wegstoppen daarvan leidt tot blokkades waar je steeds maar weer over struikelt. Ze staan je als hinderpalen in de weg naar je gevoel van volmaakt ZIJN.

Maar wat is er op tegen als je iemand in de buurt hebt waar je het hoofd op de schouder kan leggen of in een groep waar je veilig je gevoelens kunt uiten! Wat is er mis aan een aai over je bol of een klop op je schouder, een knuffel of een kus op de wang! Daar is dus niets mis mee. Dergelijke simpele uitingen van gevoel doet een mens goed. Het zijn vaak de kleine dingen die het doen om je weer gelukkig te voelen of dat gevoel van blijvende aard zal zijn, dat is aan jou.

Ik sluit af met een verhaal over de monnik en de os . Een verhaal over gevoelens van liefde en respect die bergen kan verzetten.

Er leefde eens in India een monnik die een os had waar hij in de loop van jaren een sterke gevoelsband en vriendschap mee had opgebouwd. Beide hadden een diep respect voor elkaar. De monnik vanwege zijn devotioneel leven en de os vanwege zijn kracht en arbeid die hij kon verrichten. Op een dag zei de os tegen de monnik: “je leeft een sober en devotioneel leven in armoede. Ik zal je helpen om je leven wat te veraangenamen. We gaan naar het dorp, zoeken een rijke koopman en stellen hem een weddenschap voor. De weddenschap is dat ik als os in staat ben om 10 karren te trekken gevuld met rotsblokken. Als het lukt dan ontvangen wij 1000 zilverlingen”.
Dat is onmogelijk was de reactie van de monnik. De os zei: “vertrouw me”. En aldus geschiedde.

De monnik en os gingen op weg naar het dorp en in de herberg ontmoette zij een rijke koopman. De weddenschap werd onder luid gelach aangenomen, want volgens de koopman was dit onmogelijk. De week daarna gingen de monnik en de os naar de markt en daar stonden de karren met rotsblokken al klaar. Op de markt hadden zich honderden dorpelingen verzameld die van de weddenschap hadden gehoord en zelf ook weddenschappen afsloten over het wel dan niet slagen van de os.

Echter in de dagen daarvoor werd de monnik overvallen door diverse emoties van angst (ik red het niet en alles wat ik bezit raak ik nu kwijt), woede (de os neemt mij in deze situatie gebracht), etc. Deze gevoelens bleven overheersen, ook toen hij het juk om de nek van de os legde. De monnik pakte met het angstzweet op de voorhoofd de zweep, keek naar de menigte en sloeg al schreeuwend op de os en riep”voorwaarts”, “voorwaarts jij stomme os”.
De os wist niet wat hem overkwam, was dit nu zijn vriend die hem altijd liefdevol en met respect had benaderd? En de os verkrampte en kon geen stap meer verzetten. De menigte en de koopman lachten zich dubbel. De monnik was zijn geld kwijt en beide gingen verslagen weer terug naar huis.

Thuis aangekomen spraken zij daarover. De os over het gedrag van de monnik en omgekeerd. Samen spraken zij hun gevoelens uit. Toen sprak de os: “We gaan het opnieuw proberen, maar dan voor 2000 zilverlingen”. Zo gezegd, zo gedaan. De koopman was natuurlijk stom verbaasd over dergelijke stommiteit, maar hij ging akkoord. De volgende week stonden er weer 10 wagen met rotsblokken klaar en het was nog drukker op de markt, want iedereen had over deze tweede weddenschap gehoord en waren uitzinnig van vermaak daarover. Vele weddenschappen werden afgesloten. Het werd muisstil toen de monnik en os naar de karren gingen. De monnik spande de os voor de eerste kar. Daarna legde hij een prachtige bloemenkrans om de nek van de os en fluisterde hem liefde- en respectvolle woorden in de oren, ook aaide hij zijn manen en klopte hem zachtjes op zijn stevige spieren. Toen zag je dat de os zijn krachten verzamelden en inderdaad beetje voor beetje kreeg hij de kar in beweging. De menigte slaakten woorden van verbazing. Zo trok de os met de monnik de karren rondom het dorp. Zij ontvingen van de koopman 2000 shilling en van de menigte veel bewondering en waardering.

Nieuwegein, juli 2008.

Klaas Stuive
(Yogabrahmacharya)

Archief

Geef een zoekopdracht

Laatste Tweets

Volg ons @RajaYogaNieuws