Publicaties

Onze docenten en bestuursleden schrijven zelf ook artikelen en theoretisch publicaties. Deze zijn hier te vinden en te lezen.

Vorige pagina | Overzicht

Toegevoegd op 25/03 door Klaas Stuive

Achtergrond samensteller
Klaas Stuive was 35 jaar politieofficier bij de politie Utrecht. Nu is hij senior/adviseur bij de Stichting In-pact, die werkzaam is op het gebied van politie en veiligheid. Hij is voorzitter en Yogadocent bij de Stichting Raja Yoga Nederland en medeoprichter van Samenwerkende Yogadocenten Nederland (SYN). Van zijn hand zijn diverse publicaties en boekjes over Yoga verschenen.

Ter overpeinzing

Uit Yogasutras van Patanjali

1.17. Samprajnata (Samadhi) is dat wat vergezeld gaat van beredenering (vitarka), vreugde (vicara), zaligheid (ananda) en ik-ben-heid (asmita).

1.18. De resterende indruk, die in het denken achterblijft, bij het loslaten van bewustzijnsinhoud (Pratyaya), na voorafgaande oefening, is Asamprajnata Samadhi.

1.42. Savitarka Samadhi is die staat van Samadhi waarin kennis, die alleen maar op woorden is gebaseerd, waarachtige kennis en gewone kennis gebaseerd op zintuiglijke waarneming of beredenering, door elkaar gemengd aanwezig zijn en het bewuste denken zich daarin afwisselend op richt.

3.9.  Nirodha Parinama is die transformatie van het denken, waarin het hoe langer hoe meer wordt doordrongen van die toestand van Nirodha die zich even voordoet tussen een impressie die aan het verdwijnen is en de impressie die daarvoor in de plaats komt. 3.10. Zijn stroom wordt rustig en bedaard door herhaalde impressie.

3.11. De Samadhi Parinama is de geleidelijke neergang van de verstrooiingen en de gelijktijdige opgang van eenpuntigheid (Ekagrata).

3.12. In Ekagrata Parinama wordt de toestand van het denken, waarin het object dat verdwijnt, steeds precies hetzelfde als het object dat opkomt.

3.17. Het woord (Sabda), de betekenis (Artha) daarachter en het begrip op dat ogenblik (Jnana), zijn in een verwarde toestand bijeen. Door Samyama op de klank (Sabda) worden ze ontward en dan ontstaat er begrip van de betekenis van die woorden door welk levend wezen dan ook geuit.

Inleiding
Ik heb voor mij zelf regelmatig afgevraagd wat de toestand van Zelfrealisatie is en of ik die ook wel eens ervaren heb. Mijn conclusie is dat momenten van zelfrealisatie meer voorkomen dan we voor ons zelf willen of durven te geloven.

Als voorbeelden van dergelijke momenten noem ik voor mij zelf: het geven van Yogalessen, het maken van Haikus en het zingen vol overgave (Isvara Pranidhana) van Mantras. Onlangs had ik die ervaring in een weekendretrait die ik samen met Ajata Stam heb gehouden in Schoorl. Het thema in dat weekend luidde: “Zoektocht naar het Geluk”. We hebben daar lezingen gehouden, haikus geschreven en mantras gezongen. In dat weekend is ook de inhoud van mijn lezing over realisatie geboren. Ik zal proberen die ervaring (samen met Ajata Stam) aan jullie over te brengen. Ik zoek daarbij steun bij diverse Sutras van Patanjali. Deze sutras geven naar mijn mening de kern weer van het proces naar realisatie. Voor dat ik verder ga, wil ik eerst de drie stellingen, waarop mijn lezing gebaseerd is, aan jullie voor leggen. Daarna zal ik deze toelichten onder de noemer geestelijke transformatie. Ten slotte wil ik de ervaring van realisatie met jullie delen door enige Haikus te citeren en daarna zelf of samen met Ajata een paar Mantras te zingen, die we in het Yogaweekend in Schoorl hebben gezongen.

Stelling 1
Momenten van Zelfrealisatie komt meer voor dan we voor ons zelf willen of durven te geloven.

Stelling 2
Het proces van ervaren van de Werkelijkheid wordt door Patanjali verwoord (samengevat) in de sutras over het onderscheid tussen Sabda, Artha en Jnana; Samprajnata en Asamprajnata, alsmede Samadhi Parinamas, Ekagrata Parinamas en Nirodha Paranimas.

Stelling 3
Het zingen van Mantras en het schrijven van Haikus zijn mooie voortuigen om die momenten van zelfrealisatie ook daadwerkelijk te ervaren en vast te leggen.

Geestelijke transformatie
Er zijn drie fundamentele soorten van geestelijke transformatie die vallen onder de noemer van hogere Yoga (Dharana, Dhyana, Samadhi en Samyama). De sutras van Patanjali, die hierop betrekking hebben, zijn van groot belang, omdat ze inzicht geven in de mentale processen die plaatsvinden bij de beoefening van hogere Yoga. Deze processen in onze geest zijn (volgens Patanjali) in eerste instantie dynamisch, maar geleidelijk aan zullen die processen uiteindelijk samensmelten en leiden Zelfrealisatie. Onder Zelfrealisatie versta ik: het komen tot het ultieme gevoel van verbondenheid met de Absolute Werkelijkheid. De gewone transformatie in het denken vindt plaats door middel van associatie of beredenering of via prikkels van de zintuigen op de buitenwereld. Ons denken blijft dan hangen in de relatieve werkelijkheid

De geestelijke transformatie, die ik hier bedoel, is het vermogen om - in een gegeven situatie, in een bepaalde omstandigheid of in een bepaalde toestand - in Samadhi (contemplatie of geestelijke vervoering) te komen. Nirodha Parinama is de geestelijke transformatie die tot resultaat heeft dat het denken (Cittta-vrttis) al dan niet kortstondig tot stilstand worden gebracht. Die geestelijke toestand is op dat gegeven moment zonder bewustzijnsinhoud (Pratyaya) is. Volgens Patanjali komt deze toestand na Samadhi Parinama en Ekagrata Parinama.

Door de Werkelijkheid op dat moment te ervaren, bijvoorbeeld bij een Mantra of een Haiku, kan er dus een realisatie van dat moment plaatsvinden. In dat transformatieproces van realisatie van de Werkelijkheid spelen Sabda, Jnana, Artha een belangrijke rol. Bij het schrijven van een Haiku of het zingen van een Mantra lopen deze drie belevingen eerst door elkaar heen tot het moment dat de geest deze drie weet te onderscheiden en je terecht komt in artha, de essentie van die Werkelijkheid. Een Haiku of een Mantra is daarmee een voertuig voor de geest geworden om uiteindelijke (al is het maar voor korte duur) de toestand van Nirodha te bereiken nadat die essentie (Artha) getransformeerd is.

In dat proces naar die geestelijke toestand is er eerst een opgaande en neergaande beweging van de zogeheten zaadgedachte. In je bewustzijn is dus sprake van momenten van Samprajnata en Asamprajnata. De overgang van iets naar niets en omgekeerd. In de twee voorgaande processen van Samadhi en Ekagrata Parinamas zijn die tendensen geëlimineerd. De kracht van de achtergelaten indruk (Samskaras) wordt op een gegeven moment zo sterk (bijvoorbeeld door inleven in een Haiku of door Japa mantra) dat die geestelijke toestand gemakkelijk enige tijd kan worden volgehouden (Prasanta Vahita).

Haiku
Haiku’s stammen uit Japan en zijn drieregelige gedichten zonder rijm, maar met een speciale opbouw: de eerste regel moet vijf lettergrepen bevatten, de tweede zeven en de derde weer vijf. De woorden aan het einde van iedere regel hoeven niet persé op elkaar te rijmen. Alles draait in een Haiku om de sfeer in de natuur, de zintuiglijke waarneming, de exacte details van waarneming, de emotie die het oproept. Het is een soort multi-dimensionele waarneming, een foto in woorden. Een Haiku is een oorspronkelijke dichtvorm vanwege zijn eenvoud. Je moet soberheid in woorden betrachten bij datgene wat je waarneemt. Met een paar woorden iets essentieels uitdrukken is een meditatief gebeuren. Als in een gevoelsflits, zonder veel gedachten borrelen de juiste woorden uit de geest omhoog en is de Haiku geboren.

De natuur is een “Bron van Kennis”. Het zijn die kleine dingen in de natuur en ook in het leven die normaal gesproken aan je aandacht voorbij gaan. De mens kijkt over zijn schaduw heen en is met zijn gedachten niet aanwezig bij het moment. De dichtvorm is simpel in zijn eenvoud, maar krachtig in zijn uitwerking. Volgens Japanse traditie moet een dergelijk gedichtje twee tegengestelde beelden schetsen, waarbij het eerste iets zegt over tijd en plaats en het tweede een levendige, gedetailleerde maar vluchtige observatie bevat. Het ligt aan je invoelings- of inbeeldingsvermogen of die twee beelden samenvloeien tot een geheel en wellicht eenzelfde emotie teweegbrengen als op dat moment bij de dichter. Het aparte is dat op het moment dat je Haiku’s herleest de herinnering nog net zo sterk is als op dat specifieke moment. Voor mij zijn het dan weer momenten van zelfrealisatie, momenten van ervaring van de schoonheid van de natuur waar achter altijd weer de schoonheid van God als Schepper schuilgaat. De Brahmasutras zeggen daarover “Janmadyasya yata”: “Brahman is de enige oorsprong van deze wereld”.

Recitatie

Vogelengezang
geeft mij hier in deze tuin
de smaak van Liefde

De vorm van het blad
verandert geleidelijk
luizen kruipen rond

Een mier vol ijver
loopt al zoekend in het rond
haar naam eer aandoend

Een groep koeien daar
in de weide nemen het
gras snel te grazen

De stille vijver
weerspiegelt zeer levendig
de open hemel

Zonnestralen nu
achter die zwarte wolken
als’n  gouden aura

Het stralende licht
weerkaatst tegen de  wolken
 regenboog zichtbaar

Een spreeuw prikt in’t gras
zenuwachtig bewegend
waar is nu die worm!

Veel fijne bloempjes
steken trots spichtig omhoog
tot schildersverdriet

De schapenwolkjes
vergezellen zwaluwen
naar’t noorderlicht

De zangmerel roept
met haast verbale tonen
naar zijn soortgenoot

Een geel spinnetje
vliegt zelfs meters door de lucht
aan een zijden draad

Druppels als parels
op de groene bladeren
als t’kind op moedersschoot

Een blik die mij volgt
die grote blauwe kijkers
vol ondeugendheid

Blad van braamstruik
steekt tussen houtblokken door
zich richtend naar’t licht

Een bruine hommel
duikt diep in de monnikskap
tot beider voordeel

Havik in de lucht
onbeweeglijk stil te zijn
biddend voor eten

Geaaid door de wind
alsof zachte hand mij raakt
gebaar van liefde

De natuur geeft les
aan hen die immer zoeken
naar innerlijk Zelf.

Mantra Japa
Wat meer over de technische achtergronden van Japa Mantra. Wat is Japa? JAPA, of recitatie is een spirituele oefening in devotie door het herhalen van een mantra, gedurende enige tijd achter elkaar, zoals 108 maal met behulp van een japa mala, waarbij je continu concentreert op de innerlijke betekenis daarvan. De herhaling van de Mantra dient slepend en langzaam plaats te vinden. Het reinigt de beoefenaar, maar van groot belang is dat het in volle overgave wordt uitgevoerd (Isvara Pranidhana). Japa is dus een vorm van devotionele aanbidding, adoratie, meditatie en innerlijke communicatie. Het maakt de geest vrij van gedachten en slechte herinneringen uit het verleden. Het brengt je energie en bewustzijn vanuit Mulandhara chakra via de ruggengraat naar omhoog. We worden dus opgetild en het leven lijkt niet meer zo slecht als voorheen. Een gevoel van vergeving komt in je op en de toekomst lijkt weer helder. Krishna geeft in de Bhagavad Gita het buitengewone belang aan van japam.

Van alle Veda ben Ik de Sama Veda!
Van alle Offerande ben Ik de Japa Yagna!

Mantra AUM
AUM is de Oervibratie in het kosmische universum. Daarom beginnen alle mantras met AUM. De Mandukya Upanishads legt de innerlijke betekenis van AUM als volgt uit. Het AUM belichaamt de hoogste wijsheid. Het heeft drie lettergrepen. A representeert de waaktoestand. U representeert de droomstaat. M representeert de diepe slaap. In zijn geheel met daarna het moment van stilte dat volgt, representeert deze oermantra de vrede (shanty), de innerlijke vrede boven alle begrip verheven. AUM staat ook voor de kosmische wet van beweging (Trigunas), rajas, tamas en satva. Je kunt die Oervibratie voelen, luister maar. Ik zal allereerst deAUM Mantra zingen en daarna een paar andere Mantras.

Solo uitvoering Mantras

Om asatoma satgamaya
Tamasoma jyotir gamaya
Mrtyorma amritam gamaya

Trayambakan ya yamahe
Soegandhin poesthi vardhanan
Oervaroeka miya bhandhanan
Mrtyor moekshita manritat

Brahma murari tripura cantani
Brahma sicucra ayo ta mani ayo ta mani
Sada sivayomani ayomani
Magandhaharam sitaram
Sada sivayomani ayomani ayomani

GANESHA MANTRA
Ganesha (ook wel Ganesh of Ganapati Tantra) is de Hindoestaanse godheid met het olifantenhoofd. Hij is de god van geluk, voorspoed, kennis en wijsheid. Hij neemt hindernissen weg en is de beschermheilige van reizigers. Hindoes bidden tot Ganesha voor ze aan iets nieuws beginnen, zoals een nieuwe baan of wanneer ze verhuizen. Ganesha is de zoon van Shiva en Parvati. Hij rijdt op een rat. Ganesha is omgeven met vele symbolen. Zijn olifantengezicht zegt dat hij zich zelf volledig heeft geaccepteerd, zoals hij is. Met zijn grote oren hoort hij alle woorden van zijn vader Shiva, de vernietiger van onwetendheid. Met zijn slurf kan hij zowel bomen als nootjes oppakken. Met zijn grote poten kan hij alles vertrappen. Ganesha kan een rat berijden en bewijst daarmee dat hij de hoogste wijsheid boven het rationele heeft bereikt. Hij houdt een strop vast om zijn discipelen uit de zee van samsara te trekken. Ook heeft hij een prikstok om je vooruit te duwen boven de beperkte grenzen van onwetendheid. Daarnaast houdt hij een flesje met eeuwige nectar (amrita) met zijn slurf vast die hij dicht tegen zijn hart aan houdt. Verder heeft hij een scherp uitsteeksel of een stoottand in zijn hand. Als hij die wegwerpt raakt hij elk doel die hij maar wil. Hij is verder door zijn dikke huid ook de beschermer van de vrouwelijke energie. Door zijn omvang is hij vol van geluk en vreugde. Alles heeft hij in zich. Hij is ook komisch, grappig, hij danst en is soms zo gek als een deur, want hij kent alleen maar geluk en voorspoed. Hij is saai maar ook een grote koning gelijk! 

Duo uitvoering Mantra met instrumenten
 

GANESHA MANTRA
Om parvati pataye
Hara hara hara mahadev
Gajananam buta
Ganadi sevatam
Kapitha jambu
Phalacharu bhakshanam
Umasutam shoka
Vinasha karakam
Namami vigneshvara
Pada pankajam

Vertaling:
O, olifanten God, Ganesha
Jij staat onder de hoede van Shiva
Je eet woudappels en bessen
Je bent Uma’s zoon, de brenger van geluk.
Ik buig naar je lotusvoeten die alle obstakels zal verwijderen

SIVA MANTRA
Bhavanyasyakam (Siva mantra)

Na tato na mata
Na bhandur na data
Na putro na putree
Na bhrtyo na bharta
Na jaya na vidya na vrttir mamauva
Gatustvan gatistvan tvameka bhavani
Gatustvan gatistvan tvameka bhavani

Vertaling:
Oh heilige Moeder!!
Mijn vader, moeder, vrouw, kinderen en vrienden
Geen van hen zijn eeuwig mijn.
Mijn kennis, intellect, geest en ambitie zijn eveneens niet eeuwig.
O heilige Moeder van het Universum.
U alleen bent mijn enige redder, mijn eeuwige toevlucht.

Moge jullie ook momenten van zelfrealisatie ervaren. Ze zijn vaak dichterbij dan we denken!

Om shanti.

Nieuwegein, zondag 25 maart 2007.